Dosya izinleri: okuma, yazma, çalıştırma ve chmod
ls -l çıktısındaki izinleri okur, harfli ve sayılı chmod ile izin verir ve kaldırırsın; umask ile yeni dosyaların izinlerini, sticky bit ile ortak klasörleri, setuid denetimiyle de sistemdeki en tehlikeli izni öğrenirsin. Her değişikliği stajyer hesabıyla denersin.
Seviye 101 · 45 dk
Kuzeyyıldızı’na yeni bir stajyer geldi ve sunucuda intern adında bir hesabı var. Deniz endişeli: "Stajyerin göremeyeceği şeyleri görmediğinden emin ol. Bir hesap ele geçirilirse saldırgan da tam olarak o hesabın gördüğünü görür."
Linux’ta her dosyanın üç kişiye üç ayrı izni vardır. Kişiler: dosyanın sahibi (user, u), dosyanın grubu (group, g) ve diğer herkes (others, o). İzinler: okuma (read, r), yazma (write, w) ve çalıştırma (execute, x).
Benzetme: bir apartman dairesi. Ev sahibinin anahtarı her kapıyı açar, aile bireyleri bazı odalara girer, misafirler yalnızca salona. İzinler, hangi anahtarın hangi kapıyı açtığını yazar.
Bu ders ilerledikçe yardım azalır: ilk adımlarda komutları tek tuşla terminale yazdırabilirsin, ortada kendin yazarsın, son adımlarda yalnızca hedef verilir. Takılırsan ipucuna bak; iki yanlış denemeden sonra çözüm görünür.
Bu derste ne yapacaksın
- İzinleri oku: ls -l
- Betiğe çalıştırma izni ver: chmod u+x
- Parola dosyasını kapat: chmod 600
- Dizin izinleri: chmod 750
- İzni baştan yaz: chmod u=,g=,o=
- Yeni dosyalar hangi izinle doğar? umask
- Ortak klasörde başkasının dosyası: sticky bit
- Herkesin yazabildiği dosyaları bul ve kapat
- En tehlikeli izin: setuid denetimi
- Kısa sınav
Kazanacağın beceriler
- İzin dizisini okumak (rwxr-x---)
- İzinleri harfle değiştirmek (chmod u+x, o-w)
- İzinleri sayıyla vermek (chmod 600, 750)
- Bir ayarı başka kullanıcı olarak denemek (su -c)
- Dizinlerde r, w ve x farkını bilmek
- İzni baştan yazmak (chmod u=rwx,g=rx,o=)
- Yeni dosyaların iznini umask ile belirlemek
- Ortak klasörü sticky bit ile korumak (chmod +t)
- Riskli izinleri aramak (find -perm)
- setuid dosyaları denetlemek ve arka kapıyı etkisizleştirmek
← Kısa görev: değiştirilmiş yapılandırma dosyasını bul · Linux’a hızlı başlangıç · Sahipliği değiştirmek: chown ve chgrp →
Ücretsiz başla