Ağ sorun giderme: katman katman arıza ayıklama
“Bağlanmıyor” şikâyetini fiziksel katmandan uygulamaya kadar sistemli biçimde daraltır, her arızada kanıt toplayıp kök nedeni bulursun.
Seviye 201 · 21 ders · 18 pratik lab
Dersler
Yöntem
- Sorun giderme yöntemi: belirti, hipotez, test
- Aşağıdan yukarı, yukarıdan aşağı, böl ve yönet
- Kanıt toplamak: komut çıktıları ve zaman çizelgesi
- Kısa görev: bir arıza kaydını eksiksiz yaz
Alt katmanlar
- Bağlantı yok: kablo, arayüz, hız ve çift yön uyuşmazlığı
- Yanlış IP veya maske
- ARP sorunları ve çakışan IP
- Eksik yol ve dönüş yolu
- MTU kara deliği: küçük sayfa açılıyor, büyüğü açılmıyor
- Kısa görev: bağlanamayan makineyi düzelt
Üst katmanlar
- DNS arızaları: NXDOMAIN, SERVFAIL, yanlış çözümleyici
- Güvenlik duvarı mı servis mi: reddetme ve düşürme farkı
- Servis dinlemiyor ya da yanlış adreste dinliyor
- TLS ve sertifika hataları
- Yavaş ama çalışıyor: gecikme ve kayıp
- Kısa görev: çalışanların web uygulamasına erişimini geri getir
Araçlar
- Sorun giderirken paket yakalamak: doğru noktada tcpdump
- mtr ile yol analizi ve yanıltıcı sonuçlar
- nc ve nmap ile port erişilebilirliğini doğrulamak
- Kısa görev: sorunun servis sağlayıcıda olduğunu kanıtla
Kapanış
- Bitirme görevi: pazartesi sabahı gelen beş ayrı arıza şikâyetini çöz
Pratik lablar
- Yazıcı görünüyor, sunucu görünmüyor: Yanlış maske verilmiş istemciyi ip addr ve ip route çıktılarıyla teşhis et, düzelt ve aynı alt ağdaki sunucuya ve dış ağa ulaşıldığını göster.
- Bağlantı bir gelip bir gidiyor: ARP tablosunda değişen MAC adresinden çakışan IP’yi tespit et, ikinci cihazı bul, düzelt ve arping ile tek yanıt kaldığını kanıtla.
- Kablo takılı, ışık yanıyor, hat sürünüyor: Mavi Liman Kargo deposundaki yavaş bağlantının kaynağını arayüz sayaçları, ethtool çıktısı ve aktarım testleriyle bul, hız/çift yön uyuşmazlığını düzelt ve önceki ile sonraki ölçümü raporla.
- Şubeye giden yol yok: Merkezdeki yönlendiricide eksik olan şube rotasını traceroute ile bul, ekle ve şubedeki sunucuya iki yönlü erişimi göster.
- Ping gidiyor, yanıt dönmüyor: Paketin hedefe ulaştığını ama dönüş yolunun olmadığını iki noktada tcpdump ile kanıtla, dönüş rotasını düzelt ve sonucu göster.
- mtr kaybı gösteriyor ama sorun orada değil: Ara yönlendiricide görünen kaybın ICMP sınırlamasından kaynaklandığını ve asıl sorunun asimetrik dönüş yolu olduğunu kanıtla, düzelt ve yanıltıcı çıktıyı açıklayan kısa bir not yaz.
- Küçük sayfalar açılıyor, büyükler takılıyor: ping -M do ile yol üzerindeki en büyük MTU’yu bul, sorunlu arayüzü düzelt ya da MSS sınırlaması ekle ve büyük sayfanın yüklendiğini göster.
- Uygulama sabahları yavaş: Gecikme ve kaybın hangi atlamada başladığını mtr ve ping serileriyle ölç, darboğazı tespit et ve bulguları zaman damgalı bir tabloyla sun.
- VPN üstünden dosya aktarımı yarıda kesiliyor: ICMP’nin engellenmesiyle bozulan yol MTU keşfini paket yakalamasıyla kanıtla, güvenlik duvarına gerekli ICMP iznini ve MSS ayarını ekle ve büyük aktarımın tamamlandığını göster.
- İnternet var ama hiçbir ad çözülmüyor: İstemcinin yanlış çözümleyiciyi kullandığını dig ve resolvectl ile göster, ayarı düzelt ve adların çözüldüğünü kanıtla.
- Bir alt alan adı SERVFAIL veriyor: dig +trace ile kırık yetki devrini bul, eksik ya da yanlış NS ve glue kayıtlarını düzelt ve alt alan adının çözüldüğünü göster.
- İçeriden bir adres, dışarıdan başka adres: Pinecrest Bank’ta bazı çalışanların iç portala dış adresle gitmesinin nedenini (arama sırası, önbellek, VPN DNS’i) bul, düzelt ve üç istemci türünden doğru yanıtı göster.
- Servis çalışıyor ama kimse bağlanamıyor: ss ile servisin yalnızca yerel adreste dinlediğini tespit et, dinleme adresini düzelt ve başka bir makineden nc ile bağlantıyı göster.
- Bağlantı reddediliyor mu, düşürülüyor mu?: Üç kapalı portun her biri için yanıtın servisten mi, güvenlik duvarından mı geldiğini nc, nmap ve tcpdump ile ayırt et ve yalnızca gerekli olanı aç.
- Bazı tarayıcılar uygulamayı açamıyor: Gümüşsu Belediyesi’nin web uygulamasında eksik ara sertifika, ad uyuşmazlığı ve süresi dolan sertifikayı openssl ile ayrı ayrı tespit et, düzelt ve curl ile temiz bir doğrulama göster.
- Dağınık şikâyetten düzgün arıza kaydı: Verilen kullanıcı mesajlarından belirti, etki, zaman çizelgesi ve ilk testleri içeren eksiksiz bir arıza kaydı yaz ve ilk iki testi lab’da çalıştırıp sonuçlarını ekle.
- Sorunun sağlayıcıda olduğunu kanıtla: Kenar yönlendiricide iç ve dış tarafta eş zamanlı yakalama ve mtr ölçümleri alarak sorunun servis sağlayıcıda olduğunu gösteren, zaman damgalı kanıtlı bir bildirim hazırla.
- Pazartesi sabahı beş şikâyet: Kervan Seyahat ağında aynı anda açılmış beş arıza kaydını etkisine göre sırala, her birinin kök nedenini bul ve düzelt, ardından her kayıt için tek paragraflık kapanış notu yaz.
Kurs hakkında
“Bağlanmıyor” şikâyetini fiziksel katmandan uygulamaya kadar sistemli biçimde daraltır, her arızada kanıt toplayıp kök nedeni bulursun.
Ne öğreneceksin
- Yöntem
- Alt katmanlar
- Üst katmanlar
- Araçlar
- Kapanış
Ön koşullar
Aynı yolun 101 düzeyindeki kurslarını bitirmiş olmak ya da o konuları biliyor olmak yeterlidir.
Lab ortamı
Dersler, tarayıcında açılan sana özel bir Kali Linux terminalinde ve ona bağlı özel bir lab ağında geçer. Kurulum gerekmez.
Sık sorulan sorular
- Bu kurs benim düzeyime uygun mu?
- Kurs 201 düzeyindedir; daha düşük düzeydeki kursların konularını bildiğin varsayılır.
- Kurulum gerekir mi?
- Hayır. Her ders tarayıcında açılan sana özel bir lab ortamında geçer.
- Dersler nasıl işleniyor?
- Her ders 8 ile 10 adımdan ve bir kısa sınavdan oluşur. İlk adımlarda yazman gereken komut gösterilir, sonraki adımlarda yardım azalır; iki denemede takılırsan çözüm açılır.
- Ücretsiz deneyebilir miyim?
- Evet. Her kursun ilk üç dersi ücretsizdir.