Kullanıcılar, gruplar ve izinler: chmod, chown, sudo
Hesaplar, gruplar, dosya izinleri, sahiplik ve sudo.
Seviye 101 · 18 ders · 15 pratik lab
Dersler
Kimler var
- Hesaplar ve /etc/passwd alanları: Linux'ta her hesabın /etc/passwd dosyasında nasıl tanımlandığını ve satırdaki alanların ne anlama geldiğini okuyup yorumlarsın.
- Gruplar ve üyelik (id, groups): Kullanıcıların hangi gruplara üye olduğunu görür, grup üyeliğinin neden erişimi belirlediğini anlarsın.
- Hesap açmak, değiştirmek ve silmek: useradd, usermod, userdel: useradd, usermod ve userdel ile bir çalışan için hesap açıp değiştirebilir ve işi bitince güvenle silebilirsin.
- Grupları yönetmek: groupadd, gpasswd ve ikincil gruplar: groupadd ve gpasswd ile ekip grupları kurup üyeleri ekleyip çıkarabilir, değişikliğin ne zaman geçerli olacağını açıklayabilirsin.
- Kısa görev: üç kişilik ekibe hesap ve grup aç
İzinler
- Sahiplik ve ls -l sütunları: ls -l çıktısındaki sütunları okuyarak bir dosyanın sahibini, grubunu ve izinlerini tek bakışta anlarsın.
- İzin bitleri: rwx, dosya ve dizinde anlamları: okuma, yazma ve çalıştırma izinlerinin dosyada ve dizinde ayrı ayrı ne işe yaradığını açıklayabilirsin.
- chmod: sembolik ve sekizlik kipler: chmod ile izinleri harfli ve sayılı yöntemle değiştirir, bir izin değerinin ne yetki verdiğini okuyabilirsin.
- Sahibi ve grubu değiştirmek: Bir dosyanın sahibini ve grubunu değiştirmeyi, bunun kimin erişebileceğini nasıl etkilediğini öğrenirsin.
- Varsayılan izinler: umask: Yeni oluşturulan dosyaların izinlerinin umask ile nasıl belirlendiğini ve güvenli bir varsayılanın nasıl seçileceğini anlarsın.
- ACL: setfacl ve getfacl ile ayrıntılı erişim: Standart izinlerin yetmediği yerde belirli kullanıcıya özel izin verip varsayılan ACL ile yeni dosyalara aktarabileceksin.
- Kısa görev: rapor klasörünü yalnızca muhasebe okuyabilsin
Yetki
- sudo, root ve sudoers'a giriş: Yönetici (root) hesabının neden her zaman kullanılmadığını, sudo'nun yetkiyi nasıl geçici ve denetimli verdiğini öğrenirsin.
- Özel izinler: setuid, setgid, sticky bit: setuid, setgid ve sticky bit izinlerinin ne yaptığını, neden dikkatle denetlenmesi gerektiğini anlarsın.
- Ortak ekip dizini kurmak: Bir ekibin birlikte çalışacağı ortak dizini, gerekli kadar erişim vererek kendi lab makinende kurarsın.
- Parola politikası: chage, passwd ve pwquality: chage, passwd ve pwquality ile parola ömrünü ve karmaşıklık kurallarını ayarlayıp kullanılmayan hesapları kilitleyebilirsin.
- Kısa görev: yardım masasına yalnızca parola sıfırlama yetkisi ver
Kapanış
- Bitirme görevi: fazla açık izinleri denetle: Kurgusal bir şirketin sunucusunda gereğinden açık dosya ve dizin izinlerini bulur, listeler ve güvenli hâle getirirsin.
Pratik lablar
- Giriş yapamayan hesabın kabuğunu bul: /etc/passwd dosyasında kabuğu nologin olan hesapları listele ve giriş yapabilen insan hesaplarını ayır.
- Üç kişilik ekip için hesap ve grup kur: Üç yeni çalışan için hesap aç, ortak bir ekip grubu oluştur ve hepsini bu gruba ek grup olarak ekle.
- Aynı UID'yi paylaşan hesapları bul: Aynı UID'ye sahip iki hesabı bul, yetkisiz olanın UID'ini değiştir ve dosya sahipliklerini düzelt.
- Yanlış umask yüzünden açık oluşan dosyaları düzelt: Yeni dosyaları herkese okunur oluşturan umask ayarını bul, düzelt ve etkilenen dosyaların izinlerini toparla.
- Parola süresi politikasını uygula: Muhasebe hesaplarına chage ile en uzun parola ömrünü ve uyarı süresini uygula, süresi geçmiş hesabı raporla.
- Ek gruplarını kaybetmiş kullanıcıyı onar: -a olmadan usermod -G çalıştırıldığı için gruplarını kaybeden kullanıcının eski grup üyeliklerini geri yükle.
- İstenen izinleri sekizli kipte ver: Verilen tabloya göre her dosyaya doğru sekizli izni chmod ile uygula.
- Listelenen ama açılamayan dizini düzelt: Ekibin içine girip dosya okuyamadığı dizinin izinlerini dizinlerde x bitinin anlamına göre düzelt.
- Rapor klasörünü yalnızca muhasebeye aç: Rapor klasörünün sahipliğini ve izinlerini, ACL ile bir denetçiye salt okuma vererek yalnızca muhasebe okuyabilecek şekilde ayarla.
- Tek bir kullanıcıya ACL ile okuma izni ver: Grup izinlerini değiştirmeden bir proje dosyasına tek bir kullanıcı için setfacl ile okuma izni ekle.
- Ortak klasörde başkasının dosyasını silmeyi engelle: Ortak çalışma dizinine setgid ve sticky bit uygula, yeni dosyalar grubu miras alsın ve kimse başkasının dosyasını silemesin.
- Yetkisiz SUID dosyasını bul: Sistemdeki SUID dosyalarını bilinen listeyle karşılaştır, fazladan olanı bul ve SUID bitini kaldır.
- Yardım masasına parola sıfırlama yetkisi ver: Yardım masası grubunun sudo ile yalnızca passwd komutunu, root hariç hesaplar için çalıştırabilmesini sağla.
- Fazla geniş sudo yetkisini daralt: Bir geliştiriciye verilmiş ALL yetkisini, işini yapması için gereken iki komutla sınırla.
- Aşırı açık izinleri denetle: Sunucudaki herkese yazılabilir dosyaları, fazla sudo yetkilerini ve parolasız hesapları bulup tek raporda topla ve düzelt.
Kurs hakkında
Hesaplar, gruplar, dosya izinleri, sahiplik ve sudo.
Ne öğreneceksin
- Kimler var
- İzinler
- Yetki
- Kapanış
Ön koşullar
Ön bilgi gerekmez; kurs sıfırdan başlar.
Lab ortamı
Dersler, tarayıcında açılan sana özel bir Kali Linux terminalinde geçer. Kurulum gerekmez; lab her derste temiz başlar.
Sık sorulan sorular
- Bu kurs benim düzeyime uygun mu?
- Kurs başlangıç düzeyindedir; her terim ilk geçtiği yerde açıklanır.
- Kurulum gerekir mi?
- Hayır. Her ders tarayıcında açılan sana özel bir lab ortamında geçer.
- Dersler nasıl işleniyor?
- Her ders 8 ile 10 adımdan ve bir kısa sınavdan oluşur. İlk adımlarda yazman gereken komut gösterilir, sonraki adımlarda yardım azalır; iki denemede takılırsan çözüm açılır.
- Ücretsiz deneyebilir miyim?
- Evet. Her kursun ilk üç dersi ücretsizdir.