Linux uygulama görevleri: kurumsal senaryolar
Bir sistem yöneticisinin gerçek gününden alınmış kısa sorunları çözer, her görevde nedeni bulup kalıcı düzeltme yaparsın.
Seviye 201 · 19 ders · 15 pratik lab
Dersler
Hesaplar ve erişim
- Yeni çalışan: hesap, grup ve sınırlı sudo yetkisi aç: Yeni bir çalışana yalnızca işinin gerektirdiği komutları çalıştırabilen bir hesap ve grup üyeliği tanımlarsın.
- Ayrılan çalışan: hesabı kilitle, dosyaları devret: İşten ayrılan birinin hesabını kilitler, oturumlarını kapatır ve dosyalarının sahipliğini ekibine aktarırsın.
- Bozulan web klasörü izinlerini onar: Yanlış bir chmod sonrası hata veren web sitesinin klasör ve dosya izinlerini en az yetki ilkesiyle düzeltirsin.
- SSH anahtarı reddediliyor: .ssh izinlerini düzelt: Anahtarla girişin neden reddedildiğini sunucu logundan bulur, .ssh klasörü ve dosya izinlerini doğru hâle getirirsin.
- Beklenmedik SUID dosyalarını tespit et: Sistemdeki SUID bitli dosyaları listeler, bilinen listeyle karşılaştırıp yetkisiz olanı bulur ve kaldırırsın.
Log ayıklama
- Giriş logundan başarısız denemeleri ayıkla ve kaynakları say: Başarısız giriş satırlarını süzer, en çok deneme yapan adresleri sayar ve engellenecek liste hazırlarsın.
- Web erişim logunda 5xx hatalarının kaynağını bul: Erişim logundan sunucu hatalarını saatlere ve adreslere göre gruplar, sorunun başladığı anı ve sayfayı bulursun.
- journalctl ile çöken servisin son hatasını bul: journalctl ile servisin çöktüğü andaki kayıtları zamana göre daraltır ve asıl hata satırını bulursun.
Servisler ve süreçler
- Durmuş servisi kurtar: systemctl ve yapılandırma hatası: Başlamayan bir servisin yapılandırma hatasını bulur, düzeltir, doğrular ve açılışta otomatik başlamasını sağlarsın.
- İşlemciyi tüketen süreci bul ve güvenle durdur: Sunucuyu yavaşlatan süreci bulur, sahibini ve kaynağını doğrular, önce nazikçe sonra zorla durdurursun.
- Port meşgul: ss ile portu tutan süreci bul: Servis başlarken çıkan port hatasında ss ile portu tutan süreci bulur, beklenmedik dinleyiciyi ayırt edersin.
- Unutulmuş oturumlar ve sahipsiz süreçler: güvenli temizlik: Açık kalmış kullanıcı oturumlarını ve sahipsiz süreçleri listeler, neyin kapatılabileceğine karar verip temizlersin.
Disk ve yedek
- Disk doldu: du ve find ile büyüyen dosyayı bul, güvenle yer aç: Dolan diski du ve find ile tarar, şişen logu bulur ve servisi bozmadan yer açarsın.
- Yer var ama dosya açılmıyor: inode tükenmesini çöz: df -i ile inode tükenmesini fark eder, milyonlarca küçük dosya üreten klasörü bulur ve temizlersin.
- Yedekten geri yükle: tar arşivinden tek dosya ve sağlama toplamı: Silinen bir dosyayı tar arşivinden izinleriyle geri alır, sağlama toplamıyla bozulmadığını doğrularsın.
Zamanlanmış görevler
- Çalışmayan cron görevi: ortam, yol ve izin hataları: Elle çalışıp cron’da çalışmayan bir yedekleme görevinin ortam, yol ve izin sorunlarını bulup düzeltirsin.
- Şüpheli cron girdisini tespit et ve kaldır: Tüm kullanıcıların ve sistemin cron tablolarını tarar, kimsenin tanımadığı girdiyi bulur, kanıtını saklayıp kaldırırsın.
- Log döndürme çalışmıyor: logrotate yapılandırmasını onar: logrotate’i deneme kipinde çalıştırıp hatayı bulur, düzeltir ve eski logların düzenli silinmesini sağlarsın.
- Bitirme görevi: sabah vardiyasında biriken beş sorunu sırayla çöz: Disk, servis, izin, cron ve log sorunlarını önceliğe göre sıralar, her birini çözüp kısa bir vardiya notu yazarsın.
Pratik lablar
- Yeni çalışan için hesap, grup ve sınırlı sudo kur: Yeni çalışanın hesabını doğru gruplarla oluştur ve yalnızca web servisini yeniden başlatabileceği sudo kuralını ekle.
- Reddedilen SSH anahtarının nedenini bul: Anahtarı doğru olduğu halde parola soran girişte ev dizini ve .ssh izinlerini sunucu kaydından yola çıkarak düzelt.
- Ayrılan çalışanı kapat ve beklenmeyen SUID dosyalarını denetle: Ayrılan çalışanın hesabını kilitle, dosyalarını devret, anahtarlarını ve zamanlanmış işlerini kaldır; paket dışı SUID dosyalarını bulup raporla.
- Başarısız girişleri kaynaklarına göre say: Kimlik doğrulama kaydından başarısız girişleri çıkar ve en çok deneme yapan adresi cevap olarak gir.
- 5xx hatalarının kaynağını erişim günlüğünde bul: 5xx yanıtlarını yola ve saate göre grupla; hataların hangi uç noktadan ve hangi saatte başladığını belirle.
- Çöken servisin kök nedenini üç günlükten birleştir: Servis günlüğü, çekirdek kaydı ve erişim günlüğünü zamana göre eşleştirerek çöküşün bellek tükenmesinden kaynaklandığını kanıtla.
- Portu tutan süreci bul: Servisin başlamasını engelleyen, portu tutan eski süreci bul ve düzgün sonlandır.
- Yapılandırma hatası yüzünden duran servisi geri getir: Günlükten hatalı satırı bul, yapılandırma sınamasını geçir ve servisi açılışta başlayacak biçimde çalıştır.
- Unutulan oturumları ve yetim süreçleri güvenle temizle: Günlerdir açık oturumları ve sahipsiz süreçleri bul; iş yapanları koruyarak kalanları sonlandır ve işlemciyi tüketen süreci düzgün durdur.
- Diski dolduran büyüyen dosyayı bul: Dolan bölümde en hızlı büyüyen dosyayı bul ve servisi bozmadan yer aç.
- Yer olduğu halde dosya oluşmamasını çöz: inode tükenmesini doğrula, milyonlarca küçük dosya üreten dizini bul ve güvenle temizle.
- Yedekten tek dosyayı geri yükle ve özetle doğrula: Bozulan dosyanın sağlam sürümünü üç arşiv arasından özet listesiyle bul, yalnızca onu geri yükle ve izinlerini koru.
- Çalışmayan cron işinin nedenini bul: Zamanlandığı halde çalışmayan işte yürütme izni ve yol hatasını cron kaydından bul ve düzelt.
- Çalışmayan günlük döndürmeyi onar: Döndürme yapılandırmasındaki izin ve söz dizimi hatasını hata ayıklama çıktısıyla bul ve döndürmeyi zorla çalıştırarak doğrula.
- Sabah vardiyasında bekleyen beş sorunu gider: Şüpheli cron girdisi, dolu disk, duran servis, bozuk izin ve çalışmayan yedekten oluşan beş sorunu önceliklendirerek çöz ve kayda geçir.
Kurs hakkında
Bir sistem yöneticisinin gerçek gününden alınmış kısa sorunları çözer, her görevde nedeni bulup kalıcı düzeltme yaparsın.
Ne öğreneceksin
- Hesaplar ve erişim
- Log ayıklama
- Servisler ve süreçler
- Disk ve yedek
- Zamanlanmış görevler
Ön koşullar
Aynı yolun 101 düzeyindeki kurslarını bitirmiş olmak ya da o konuları biliyor olmak yeterlidir.
Lab ortamı
Dersler, tarayıcında açılan sana özel bir Kali Linux terminalinde geçer. Kurulum gerekmez; lab her derste temiz başlar.
Sık sorulan sorular
- Bu kurs benim düzeyime uygun mu?
- Kurs 201 düzeyindedir; daha düşük düzeydeki kursların konularını bildiğin varsayılır.
- Kurulum gerekir mi?
- Hayır. Her ders tarayıcında açılan sana özel bir lab ortamında geçer.
- Dersler nasıl işleniyor?
- Her ders 8 ile 10 adımdan ve bir kısa sınavdan oluşur. İlk adımlarda yazman gereken komut gösterilir, sonraki adımlarda yardım azalır; iki denemede takılırsan çözüm açılır.
- Ücretsiz deneyebilir miyim?
- Evet. Her kursun ilk üç dersi ücretsizdir.