Linux’ta ağ yönetimi: ip, ss, ping, dig
ip, ss, ping, traceroute ve ağ yapılandırması.
Seviye 101 · 18 ders · 15 pratik lab
Dersler
Arayüzler ve adresler
- Arayüzler ve bağlantı durumu: Makinedeki ağ arayüzlerini ve bağlantının açık mı kapalı mı olduğunu ip komutuyla görürsün.
- IP adresleri ve loopback: Bir makineye atanmış IP adreslerini okur, kendi kendine dönen loopback adresinin ne işe yaradığını anlarsın.
- Geçici IP ayarı ve ikinci adres: Bir arayüze geçici IP adresi ve ikinci bir adres ekleyip bunun yeniden başlatmada nasıl kaybolduğunu lab makinende görürsün.
- nmcli ve netplan ile kalıcı IP ayarı: Yeniden başlatınca kaybolmayan sabit bir IP adresini nmcli ve netplan ile ayarlayıp doğrulayabileceksin.
- Kısa görev: sunucuya yeni adres ver ve yeniden başlatmada koru
Bağlantıyı sınamak
- ping ve paket kaybı: ping ile bir cihaza ulaşılıp ulaşılamadığını, gecikmeyi ve paket kaybını ölçer, sonuçları yorumlarsın.
- Ad çözümleme araçları: host, dig, resolv.conf: host, dig ve resolv.conf ile bir adın nasıl çözüldüğünü ve hangi DNS sunucusunun kullanıldığını görürsün.
- Dinleyen soketler ve porttan sürece: Hangi portun hangi program tarafından dinlendiğini bulur, beklenmeyen bir dinleyiciyi fark etmeyi öğrenirsin.
- Terminalden HTTP: curl, wget, başlıklar: curl ve wget ile bir web sayfasını terminalden isteyip yanıt başlıklarını okur, sunucunun ne döndürdüğünü görürsün.
- Ağ mı servis mi: arıza ayrımı: Bir sorunun ağdan mı yoksa çalışmayan bir servisten mi geldiğini adım adım kontrol ederek ayırt edersin.
- Kısa görev: açılmayan iç sitenin sorununu katman katman daralt
Yönlendirme ve VLAN
- ip route ile statik yol ve dönüş yolu: İki ayrı alt ağın birbirine ulaşması için gidiş ve dönüş yollarını ip route ile tanımlayabileceksin.
- Linux’u iki alt ağ arasında yönlendirici yapmak: Bir Linux makinesinin paketleri bir ağdan ötekine aktarmasını ip_forward ayarıyla açıp sınayabileceksin.
- ip link ile VLAN arayüzü ve trunk bağlantısı: Tek kabloda birden çok sanal ağı taşıyan VLAN etiketli arayüzleri ip link ile oluşturup doğrulayabileceksin.
- iperf3 ve mtr ile hız, gecikme ve yol kalitesini ölçmek: Bir bağlantının gerçek hızını ve hangi durakta yavaşladığını iperf3 ve mtr ile ölçüp sayılarla anlatabileceksin.
- Aynı servisi IPv4 ve IPv6 üzerinden sunmak: Bir servisin hem IPv4 hem IPv6 adresinde dinlediğini ss ve curl ile doğrulayıp eksik tarafı bulabileceksin.
- Kısa görev: yeni bir alt ağa yol ekle ve hat kalitesini ölç
Kapanış
- Bitirme görevi: arızanın kanıtını topla: Kurgusal bir şirketteki erişim arızası için ping, ip ve ss çıktılarından kanıt toplar ve bulgularını kısa bir notla yazarsın.
Pratik lablar
- Arayüz kapalı: sunucu ağı görmüyor: Kapalı bırakılmış ağ arayüzünü bul, aç ve adres alıp ağ geçidine ulaştığını göster.
- Taşıma günü: sunucuya ikinci adres: Sunucuya eski adresini bozmadan ikinci bir IP ekle ve servisin iki adresten de yanıt verdiğini curl ile göster.
- Yeniden başlayınca adres kayboluyor: Hatalı netplan ya da nmcli yapılandırmasını düzelt ve ağ servisi yeniden başladıktan sonra adresin, rotanın ve DNS ayarının kalıcı olduğunu kanıtla.
- resolv.conf yanlış sunucuyu gösteriyor: Ad çözümlemesini bozan resolv.conf ayarını düzelt ve dig ile iç alan adının çözüldüğünü göster.
- Ara sıra kopan bağlantı: kaybı ölç: İki hedefe ping ve mtr ile ölçüm yapıp hangi hedefte paket kaybı olduğunu ve kaybın hangi atlamada başladığını raporla.
- Bazen anında, bazen beş saniyede açılıyor: Biri yanıt vermeyen iki DNS sunucusu yüzünden yaşanan ara sıra gecikmeyi dig zamanlamalarıyla kanıtla ve resolv.conf ayarlarıyla gider.
- Servis yalnızca kendine dinliyor: Yalnızca 127.0.0.1’de dinleyen bir web servisini ağdan erişilebilir yap ve başka bir makineden curl ile göster.
- Site boş sayfa veriyor: başlıkları oku: curl ile istek ve yanıt başlıklarını inceleyerek boş sayfanın nedenini (yönlendirme döngüsü, yanlış Host ya da durum kodu) bul ve kanıtıyla yaz.
- Atlas Klinik: randevu sistemi açılmıyor, iki arıza birden: Hem ağ yolunu hem servisi etkileyen iki ayrı arızayı birbirinden ayır, ikisini de düzelt ve her katmanın kanıtını tek bir notta topla.
- Yeni şubeye rota yok: Yeni açılan şube alt ağına giden statik rotayı ekle ve şubedeki sunucuya ulaşıldığını traceroute ile göster.
- Ping gidiyor, cevap gelmiyor: Karşı taraftaki eksik dönüş rotasını tcpdump ile tespit et, rotayı ekle ve iki yönlü iletişimi kanıtla.
- Linux yönlendirici paket geçirmiyor: İki alt ağ arasındaki Linux yönlendiricide iletimi engelleyen ayarları (ip_forward, rota, güvenlik duvarı) bul, düzelt ve iki taraf arasında ping ile kanıtla.
- Misafir VLAN’ı için arayüz aç: Verilen VLAN numarasıyla bir alt arayüz oluştur, adres ver ve o VLAN’daki ağ geçidine ulaştığını göster.
- Yedekleme hattı yavaş mı? Ölçerek bul: İki sunucu arasında iperf3 ile TCP hızını ve mtr ile gecikmeyi ölç ve sonucu beklenen değerle karşılaştıran kısa bir not yaz.
- Servis IPv4’te çalışıyor, IPv6’da yok: Bir web servisinin IPv6 üzerinden neden yanıt vermediğini (dinleme adresi, adres ataması ya da AAAA kaydı) bul ve iki protokolden de erişildiğini curl -4 ve -6 ile göster.
Kurs hakkında
ip, ss, ping, traceroute ve ağ yapılandırması.
Ne öğreneceksin
- Arayüzler ve adresler
- Bağlantıyı sınamak
- Yönlendirme ve VLAN
- Kapanış
Ön koşullar
Ön bilgi gerekmez; kurs sıfırdan başlar.
Lab ortamı
Dersler, tarayıcında açılan sana özel bir Kali Linux terminalinde ve ona bağlı özel bir lab ağında geçer. Kurulum gerekmez.
Sık sorulan sorular
- Bu kurs benim düzeyime uygun mu?
- Kurs başlangıç düzeyindedir; her terim ilk geçtiği yerde açıklanır.
- Kurulum gerekir mi?
- Hayır. Her ders tarayıcında açılan sana özel bir lab ortamında geçer.
- Dersler nasıl işleniyor?
- Her ders 8 ile 10 adımdan ve bir kısa sınavdan oluşur. İlk adımlarda yazman gereken komut gösterilir, sonraki adımlarda yardım azalır; iki denemede takılırsan çözüm açılır.
- Ücretsiz deneyebilir miyim?
- Evet. Her kursun ilk üç dersi ücretsizdir.