Açılış süreci ve kurtarma: GRUB, systemd
Önyükleyici, çekirdek, initramfs ve açılmayan sistemi kurtarmak.
Seviye 301 · 18 ders · 15 pratik lab
Dersler
Açılış zinciri
- Açılış süreci: ürün yazılımından oturum açmaya: Bilgisayarın açılışta ürün yazılımından önyükleyiciye, çekirdeğe ve oturum açma ekranına kadar hangi sırayla ilerlediğini anlarsın.
- UEFI, BIOS ve Secure Boot'a giriş
- GRUB menüsü ve çekirdek parametreleri: GRUB açılış menüsünün nasıl çalıştığını, çekirdek parametrelerinin ne işe yaradığını ve menüyü değiştirirken nelere dikkat edeceğini öğrenirsin.
- initramfs: içine bakmak ve yeniden üretmek
- systemd hedefleri ve çalışma düzeyleri: systemd hedeflerinin eski çalışma düzeylerinin yerini nasıl aldığını ve sistemi grafiksiz ya da bakım kipinde açmayı öğrenirsin.
- Açılış süresini ölçmek: systemd-analyze: systemd-analyze ile açılışın nerede yavaşladığını ölçmeyi ve gereksiz servisleri bularak açılışı hızlandırmayı öğrenirsin.
- Kısa görev: açılışı bir dakika geciktiren servisi bul
Çekirdek ve donanım
- Çekirdek mesajları: dmesg: dmesg ile çekirdeğin açılışta ve çalışırken verdiği mesajları okumayı, donanım ve sürücü sorunlarının ilk izlerini bulmayı öğrenirsin.
- Çekirdek modülleri: Çekirdek modüllerinin ne olduğunu, hangilerinin yüklü olduğunu listelemeyi ve gereksiz olanları kapatmanın neden sıkılaştırmaya yardım ettiğini öğrenirsin.
- Donanımı incelemek: lscpu, lspci, lsusb ve dmidecode: lscpu, lspci, lsusb ve dmidecode ile bir sunucunun işlemci, kart ve USB aygıtlarını listeleyip beklenmeyen donanımı fark edebilirsin.
- Kısa görev: sorunlu modülü kara listeye al
Kurtarma
- Güvenli kapatma ve yeniden başlatma: Sunucuyu veri kaybı olmadan kapatmayı ve yeniden başlatmayı, zamanlı kapatma yapmayı ve kullanıcılara önceden haber vermeyi öğrenirsin.
- Kurtarma kipi: Normal açılmayan bir sistemi kurtarma kipinde açmayı, dosya sistemini kontrol etmeyi ve bozuk bir ayarı düzeltmeyi öğrenirsin.
- Unutulan root parolasını güvenle sıfırlamak
- Hatalı fstab satırıyla açılmayan sistem
- Eski çekirdekle açmak ve varsayılanı değiştirmek
- GRUB'u kurtarma ortamından yeniden kurmak
- Bitirme görevi: açılmayan sunucuyu kurtar: Hayali bir şirketin lab sunucusu açılmıyor; belirtileri okuyup kurtarma kipiyle nedenini bulur, sunucuyu ayağa kaldırır ve adımlarını belgelersin.
Pratik lablar
- Açılışın hangi aşamada durduğunu belirle: Üç konsol çıktısını incele ve her birinde açılışın bellenim, önyükleyici, çekirdek ya da systemd aşamasında durduğunu yaz.
- GRUB'da tek seferlik çekirdek parametresi ver: Sunucuyu GRUB menüsünden geçici parametreyle kurtarma hedefine aç ve değişikliğin kalıcı olmadığını göster.
- Eksik sürücülü initramfs'i yeniden oluştur: Kök diski bulamadığı için açılmayan sistemde initramfs içeriğini incele, eksik modülü ekleyip yeniden oluştur.
- Açılışı en çok geciktiren birimi bul: systemd-analyze ile açılış süresini ölç ve en uzun süren birimin adını cevap olarak gir.
- Yanlış varsayılan hedefi düzelt: Grafik hedefe açılmaya çalışıp takılan sunucunun varsayılan hedefini çok kullanıcılı hedefe çevir.
- Bir dakikalık açılış gecikmesinin zincirini çöz: Kritik zincir çıktısından gecikmenin kaynağı olan bekleme birimini bul, gereksiz bağımlılığı kaldır ve yeni süreyi ölç.
- Çekirdek iletilerinde donanım hatasını bul: dmesg çıktısını önem düzeyine göre süz ve hata veren aygıtın adını cevap olarak gir.
- Sorunlu modülü kara listeye al: Açılışta hata üreten modülün yüklenmesini kalıcı olarak engelle ve yeniden başlatmadan sonra yüklenmediğini doğrula.
- Donanım envanterini çıkar ve sürücü eşleşmesini doğrula: İşlemci, bellek, PCI ve USB aygıtlarını listele; sürücüsü yüklenmemiş aygıtı bul ve hangi modülün gerektiğini belirle.
- Kendi lab sunucunda unutulan kök parolasını sıfırla: Konsol erişimiyle sunucuyu kurtarma kabuğuna aç, parolayı sıfırla ve SELinux etiketlerinin düzeldiğini doğrula.
- Acil durum kipinden hatalı fstab'ı düzelt: Acil durum kipine düşen sunucuda kökü yazılabilir bağla, hatalı satırı düzelt ve normal açılışı sağla.
- Bozulan önyükleyiciyi kurtarma ortamından onar: Önyükleyicisi silinen sistemi kurtarma ortamında chroot ile aç, GRUB'u yeniden kur ve yapılandırmasını üret.
- Varsayılan çekirdeği ve bekleme süresini ayarla: GRUB'da varsayılan girdiyi bir önceki çekirdeğe çevir, bekleme süresini beş saniye yap ve kalıcı olduğunu doğrula.
- GRUB düzenlemesini parolayla koru: Açılış girdilerinin düzenlenmesini parolaya bağla; normal açılışın parolasız sürdüğünü göster.
- Açılış zincirinin güvenlik durumunu denetle: Secure Boot durumunu, imzasız modülleri, GRUB korumasını ve kurtarma kabuğu parola gereksinimini denetleyip bulgu raporu yaz.
Kurs hakkında
Önyükleyici, çekirdek, initramfs ve açılmayan sistemi kurtarmak.
Ne öğreneceksin
- Açılış zinciri
- Çekirdek ve donanım
- Kurtarma
Ön koşullar
Aynı yolun 101 ve 201 düzeyindeki konularına hâkim olmalısın.
Lab ortamı
Dersler, tarayıcında açılan sana özel bir Kali Linux terminalinde geçer. Kurulum gerekmez; lab her derste temiz başlar.
Sık sorulan sorular
- Bu kurs benim düzeyime uygun mu?
- Kurs 301 düzeyindedir; daha düşük düzeydeki kursların konularını bildiğin varsayılır.
- Kurulum gerekir mi?
- Hayır. Her ders tarayıcında açılan sana özel bir lab ortamında geçer.
- Dersler nasıl işleniyor?
- Her ders 8 ile 10 adımdan ve bir kısa sınavdan oluşur. İlk adımlarda yazman gereken komut gösterilir, sonraki adımlarda yardım azalır; iki denemede takılırsan çözüm açılır.
- Ücretsiz deneyebilir miyim?
- Evet. Her kursun ilk üç dersi ücretsizdir.