Web nasıl çalışır: HTTP, DNS, TLS
HTTP, tarayıcı, sunucu, DNS ve çerezler.
Seviye 101 · 17 ders · 15 pratik lab
Dersler
İstek ve yanıt
- Adresin anatomisi: Bir web adresinin protokol, alan adı, yol ve parametre gibi parçalarını tanır ve her birinin işini söylersin.
- Adres çubuğuna yazınca ne olur
- HTTP isteği ve yanıtı: Tarayıcının sunucuya gönderdiği isteği ve sunucunun verdiği yanıtı parça parça okumayı öğrenirsin.
- HTTP yöntemleri: GET, POST ve diğerleri
- Durum kodları ve başlıklar: 200, 404, 500 gibi durum kodlarının ve başlıkların ne söylediğini okuyup bir sorunu tahmin edebilirsin.
- Yönlendirmeler: 301, 302 ve curl -L
- Kısa görev: bir sayfanın yanıtını çözümle
Adresler ve bağlantı
- DNS ve bir isteğin yolculuğu: Bir adrese girildiğinde DNS'in adı IP adresine nasıl çevirdiğini ve isteğin sunucuya nasıl ulaştığını adım adım izlersin.
- IP adresi, port ve TCP bağlantısı
- HTTPS ve TLS: HTTPS ve TLS'in trafiği şifreleyip karşıdaki sunucunun doğruluğunu nasıl kontrol ettiğini anlarsın.
- Sertifikayı incelemek: kime ait, ne zamana kadar geçerli
- Kısa görev: bir alan adını uçtan uca izle
Tarayıcı ve durum
- Tarayıcı bir sayfayı nasıl çizer: Tarayıcının gelen HTML, CSS ve betikleri alıp ekrandaki sayfaya nasıl dönüştürdüğünü anlarsın.
- Bir sayfa kaç dosyadan oluşur
- Çerezler ve oturumlar: Çerezlerin ve oturumların, sitenin seni tekrar tanımasını nasıl sağladığını ve bu bilginin neden korunması gerektiğini anlarsın.
- İstemci tarafı ve sunucu tarafı
- Bitirme görevi: bir isteği curl ile izle: Kurgusal bir şirketin test sitesine curl ile istek gönderip adres, yönlendirme, durum kodu ve başlıkları adım adım kaydedersin.
Pratik lablar
- Adresi parçalarına ayır: Kumsal Kitabevi'nin kampanya bağlantısında şemayı, alan adını, yolu, sorgu parametrelerini ve parçayı tek tek bul.
- Yanlış kodlanmış bağlantıyı onar: Mavikuş Kargo'nun takip bağlantısında boşluk ve Türkçe harfler bozuk kodlanmış; doğru yüzde kodlamasıyla çalışır hale getir.
- Yanıltıcı adresi çözümle: Defne Sigorta çalışanına gelen @ işaretli ve alt alan adlı bağlantının gerçekte hangi sunucuya gittiğini curl ile kanıtla.
- Sayfanın durum kodunu ve türünü oku: Lale Çiçekçilik'in ana sayfasına curl -I gönder, durum kodunu, içerik türünü ve sunucu başlığını not et.
- Kaybolan sayfanın nereye taşındığını bul: Eski kampanya adresi zincirleme yönlendiriyor; curl -L ve -v ile her adımı izleyip son adresi ve kodları çıkar.
- Beş adresin yanıtlarını sınıflandır: Rastgele seçilen beş adresin her biri için yöntemi, durum kodunu ve yönlendirme hedefini çıkarıp kısa bir tablo yaz.
- Alan adının IP adresini bul: Yerel çözümleyiciye sorarak laboratuvardaki çarşı sitesinin A kaydını ve TTL değerini bul.
- Yanlış sunucuya giden adı düzelt: Poyraz Turizm'in sitesi eski sunucuyu gösteriyor; /etc/hosts ile DNS yanıtını karşılaştırıp sorunun kaynağını düzelt.
- Bir adın tüm kayıtlarını haritala: Laboratuvar alanındaki A, AAAA, CNAME, MX ve TXT kayıtlarını dig ile topla ve hangi hizmetin nerede çalıştığını çiz.
- Sertifikanın bitiş tarihini öğren: openssl s_client ile laboratuvar sitesine bağlan ve sertifikanın kime verildiğini ve son geçerlilik gününü yaz.
- Ad uyuşmazlığı uyarısını açıkla: Tarayıcı Kuzey Eczane sitesinde uyarı veriyor; sertifikadaki alternatif adları inceleyip hangi adın eksik olduğunu bul.
- Sertifika zincirindeki kopukluğu bul: curl doğrulama hatası veriyor; zinciri adım adım inceleyip eksik ara sertifikayı tespit et ve doğru zinciri kur.
- Sitenin bıraktığı çerezleri listele: Giriş sayfasına istek atıp Set-Cookie başlıklarını oku; her çerezin adını, süresini ve yolunu yaz.
- curl ile oturumu sürdür: Çerez kavanozu kullanarak Ilgaz Market'in demo hesabına giriş yap ve sepet sayfasını oturum açık haldeyken getir.
- Sunucuda mı, istemcide mi?: Bir sayfadaki fiyat, kullanıcı adı ve saat bilgisinin hangisinin sunucuda hangisinin tarayıcıda üretildiğini kanıtlarla ayır.
Kurs hakkında
HTTP, tarayıcı, sunucu, DNS ve çerezler.
Ne öğreneceksin
- İstek ve yanıt
- Adresler ve bağlantı
- Tarayıcı ve durum
Ön koşullar
Ön bilgi gerekmez; kurs sıfırdan başlar.
Lab ortamı
Dersler, tarayıcında açılan sana özel bir Kali Linux terminalinde ve ona bağlı özel bir lab ağında geçer. Kurulum gerekmez.
Sık sorulan sorular
- Bu kurs benim düzeyime uygun mu?
- Kurs başlangıç düzeyindedir; her terim ilk geçtiği yerde açıklanır.
- Kurulum gerekir mi?
- Hayır. Her ders tarayıcında açılan sana özel bir lab ortamında geçer.
- Dersler nasıl işleniyor?
- Her ders 8 ile 10 adımdan ve bir kısa sınavdan oluşur. İlk adımlarda yazman gereken komut gösterilir, sonraki adımlarda yardım azalır; iki denemede takılırsan çözüm açılır.
- Ücretsiz deneyebilir miyim?
- Evet. Her kursun ilk üç dersi ücretsizdir.