Analistler için istatistik temelleri
Ortalama, ortanca, yayılım, yüzdelik ve oranları gerçek olay verisi üzerinde hesaplar; sayıların ne zaman yanılttığını fark edersin.
Seviye 101 · 17 ders · 15 pratik lab
Dersler
Merkez ve yayılım
- İstatistik analiste ne kazandırır
- Ortalama, ortanca, tepe değer
- Açıklık, varyans ve standart sapma
- Yüzdelikler ve çeyrekler arası açıklık
- Kısa görev: sunucu yanıt sürelerini özetle
Dağılımlar
- Sıklık tablosu ve histogram
- Normal ve çarpık dağılımlar
- Aykırı değerler: hata mı, olay mı
- Standart puan (z-skoru)
- Kısa görev: aykırı trafik üreten makineler
Oran ve karşılaştırma
- Oranlar ve yüzdeler: payda neden önemli
- İki grubu karşılaştırmak
- İlişki ve korelasyon: neden-sonuç değildir
- Örneklem: bütünü görmeden karar vermek
- Kısa görev: bir alarm kuralının yanlış alarm oranı
Sayıları dürüst anlatmak
- Yanıltıcı istatistikler ve nasıl fark edilir
- Bitirme görevi: haftalık alarm istatistikleri raporu
Pratik lablar
- Teslim sürelerinin özeti: Atlas Kargo'nun teslim sürelerinde ortalama, ortanca ve tepe değeri hesaplayıp hangisinin tipik müşteriyi daha iyi anlattığını yaz.
- Aynı ortalama, farklı dağılım: Ortalaması aynı iki sunucunun yanıt sürelerinde standart sapma ve çeyrekler açıklığını hesaplayıp hangisinin daha öngörülemez olduğunu göster.
- Yüzdelik tabanlı hizmet hedefi: Novaro Telekom'un çağrı bekleme sürelerinden 90. ve 99. yüzdeliği hesaplayıp “yüzde 95'i 30 saniyenin altında” hedefinin tutup tutmadığını kanıtla.
- Sıklık tablosu kur: Bir haftalık giriş denemelerini 10'luk aralıklara bölüp sıklık tablosunu ve en kalabalık aralığı çıkar.
- Çarpık dağılımı tanı: Dosya boyutu verisinin histogramını metin olarak çizip sağa çarpık olduğunu ortalama ile ortanca farkıyla açıkla.
- İki zirveli dağılımın nedeni: İki tepeli bir oturum süresi dağılımını vardiya bilgisine göre ayırıp her grubun özetini ve tepe nedenini raporla.
- Aykırı değer mi, yazım hatası mı: Bir maaş dosyasındaki uç değerleri bulup hangilerinin fazladan sıfır gibi veri girişi hatası olduğunu işaretle.
- Çeyrekler açıklığı kuralıyla aykırılar: 1,5 çeyrekler açıklığı kuralıyla gece trafiğinde aykırı ana makineleri bulup outliers.csv dosyasına yaz.
- z-puanı ile ortanca tabanlı yöntemi kıyasla: Uç değerlerin ortalamayı bozduğu bir kümede z-puanı ve ortanca mutlak sapma yöntemlerini uygulayıp hangisinin gerçek saldırganı yakaladığını göster.
- Payda önemlidir: İki şubenin olay sayılarını çalışan sayısına bölüp hangisinin gerçekte daha riskli olduğunu oranlarla göster.
- İki grubu adil kıyasla: Eğitim almış ve almamış çalışanların oltalama tıklama oranlarını farklı grup boyutlarını hesaba katarak kıyasla.
- Örneklemden kestirim: Tessera Sigorta'nın 200 rastgele biletinden yanlış sınıflandırma oranını kestirip tüm 12.000 bilet için beklenen hatalı sayıyı ve sınırlarını yaz.
- Yanıltıcı yüzdeyi yakala: “Saldırılar yüzde 200 arttı” başlığının arkasındaki ham sayıları bulup daha dürüst bir cümleyle yeniden yaz.
- Simpson paradoksu: Toplamda daha iyi görünen ama her alt grupta daha kötü olan iki tespit kuralını veriyle gösterip doğru kararı yaz.
- Kesilmiş eksen ve seçici dönem: Bir sunumdaki dört istatistik iddiasını veriyle sınayıp hangilerinin seçici dönem ya da yanlış payda kullandığını gerekçeleriyle listele.
Kurs hakkında
Ortalama, ortanca, yayılım, yüzdelik ve oranları gerçek olay verisi üzerinde hesaplar; sayıların ne zaman yanılttığını fark edersin.
Ne öğreneceksin
- Merkez ve yayılım
- Dağılımlar
- Oran ve karşılaştırma
- Sayıları dürüst anlatmak
Ön koşullar
Ön bilgi gerekmez; kurs sıfırdan başlar.
Lab ortamı
Dersler, tarayıcında açılan sana özel bir Kali Linux terminalinde geçer. Kurulum gerekmez; lab her derste temiz başlar.
Sık sorulan sorular
- Bu kurs benim düzeyime uygun mu?
- Kurs başlangıç düzeyindedir; her terim ilk geçtiği yerde açıklanır.
- Kurulum gerekir mi?
- Hayır. Her ders tarayıcında açılan sana özel bir lab ortamında geçer.
- Dersler nasıl işleniyor?
- Her ders 8 ile 10 adımdan ve bir kısa sınavdan oluşur. İlk adımlarda yazman gereken komut gösterilir, sonraki adımlarda yardım azalır; iki denemede takılırsan çözüm açılır.
- Ücretsiz deneyebilir miyim?
- Evet. Her kursun ilk üç dersi ücretsizdir.